Trong quá trình sử dụng, không ít người gặp tình trạng máy nén khí lên hơi chậm, chạy rất lâu nhưng bình chứa vẫn không đạt áp suất làm việc. Sự cố này không chỉ làm gián đoạn công việc mà còn khiến máy tiêu hao điện năng nhiều hơn, nhanh xuống cấp. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nhận biết chính xác dấu hiệu, xác định nguyên nhân và xử lý nhanh – đúng kỹ thuật.
1. Dấu hiệu nhận biết máy nén khí lên hơi chậm
Máy nén khí được xem là lên hơi chậm khi xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu sau:
Thời gian nạp khí từ 0 bar lên áp suất làm việc (6–8 bar) lâu hơn bình thường
Máy chạy liên tục nhưng áp suất trong bình tăng rất chậm
Mô tơ hoạt động ổn định nhưng lưu lượng khí ra yếu
Đồng hồ áp suất tăng không đều, có hiện tượng đứng kim
Máy dễ nóng, tiêu thụ điện nhiều hơn so với trước
Nếu không xử lý sớm, tình trạng này có thể dẫn đến hỏng motor, mòn piston, giảm tuổi thọ toàn bộ hệ thống.
2. Nguyên nhân phổ biến khiến máy nén khí lên hơi chậm
2.1. Áp suất khí vào quá thấp
Đối với máy nén khí piston, lượng khí đầu vào quyết định trực tiếp đến tốc độ nén. Khi áp suất hoặc lưu lượng khí nạp vào thấp:
Buồng nén không đủ khí để nén
Mỗi chu kỳ nén tạo ra ít khí hơn thiết kế
Thời gian nạp đầy bình kéo dài
Nguyên nhân thường do lọc gió bẩn, lỗ thông khí bị che kín hoặc không gian đặt máy quá bí.
2.2. Lỗ thông khí hoặc bộ lọc khí bị tắc, bẩn
Bộ lọc khí có nhiệm vụ giữ bụi bẩn trước khi không khí đi vào đầu nén. Khi lọc khí:
Bám bụi dày
Dính dầu, hơi nước
Không được vệ sinh định kỳ
→ Lưu lượng khí vào giảm mạnh, khiến máy nén khí lên hơi chậm dù động cơ vẫn chạy bình thường.
Đây là nguyên nhân rất phổ biến nhưng thường bị bỏ qua.
2.3. Dầu nhớt không đủ hoặc bị bẩn
Dầu nhớt đóng vai trò:
Bôi trơn piston – trục khuỷu
Làm kín buồng nén
Giảm ma sát và nhiệt
Khi dầu nhớt thiếu, quá bẩn hoặc dùng sai loại, piston chuyển động nặng nề, khe hở buồng nén tăng lên, dẫn đến khí bị lọt ngược, hiệu suất nén giảm rõ rệt.
2.4. Rò rỉ khí nén trong hệ thống
Rò rỉ khí là nguyên nhân hàng đầu khiến máy nạp mãi không đủ áp. Các vị trí hay rò gồm:
Van xả đáy bình
Đầu nối ống dẫn khí
Van an toàn, van một chiều
Đường ống khí bị nứt, lão hóa
Khí vừa nén xong đã thất thoát ra ngoài khiến áp suất tăng rất chậm hoặc không đạt mức cài đặt.
2.5. Hư hỏng vòng bi, piston hoặc các bộ phận bên trong máy
Sau thời gian dài sử dụng, các chi tiết cơ khí như:
Piston
Xéc măng
Vòng bi
Xi lanh
bị mòn sẽ làm mất độ kín buồng nén, khí bị lọt trong quá trình nén. Hậu quả là máy chạy lâu nhưng lượng khí nén thực tế rất thấp.
2.6. Mô tơ máy nén khí gặp sự cố
Mô tơ yếu hoặc gặp lỗi sẽ khiến:
Tốc độ quay không đạt chuẩn
Mô-men xoắn giảm
Máy không đủ lực để nén nhanh
Nguyên nhân có thể do cuộn dây xuống cấp, tụ điện yếu, ổ bi motor mòn hoặc quá tải kéo dài.
2.7. Khí bị dội ngược trở lại bộ lọc khí
Hiện tượng khí nén bị dội ngược thường do:
Van một chiều bị hở hoặc kẹt
Van đóng không kín
Khi đó, khí đã nén sẽ quay ngược lại đầu hút, làm giảm áp suất trong bình và khiến máy lên hơi rất chậm dù chạy liên tục.
2.8. Nguồn điện không ổn định hoặc sai kết nối
Điện áp thấp, sụt áp hoặc đấu sai nguồn (1 pha – 3 pha) khiến motor:
Chạy yếu
Không đạt vòng tua thiết kế
Nhanh nóng và giảm hiệu suất
Đây là nguyên nhân thường gặp tại công trình, xưởng nhỏ hoặc khu vực điện yếu.
3. Cách kiểm tra và khắc phục máy khí nén lên hơi chậm
3.1. Kiểm tra và làm sạch bộ lọc khí, lỗ thông khí
Tháo lọc gió kiểm tra bụi bẩn
Vệ sinh hoặc thay mới nếu cần
Đảm bảo không gian đặt máy thông thoáng
3.2. Kiểm tra và bổ sung hoặc thay dầu nhớt
Kiểm tra mức dầu qua mắt thăm
Thay dầu định kỳ theo khuyến cáo nhà sản xuất
Sử dụng đúng loại dầu cho máy nén khí
3.3. Kiểm tra các mối nối, van, đường ống để phát hiện rò rỉ
Nghe tiếng xì khí bất thường
Dùng nước xà phòng để phát hiện điểm rò
Siết chặt hoặc thay thế linh kiện bị hỏng
3.4. Kiểm tra motor và nguồn điện
Đo điện áp cấp cho máy
Kiểm tra tụ điện (với máy 1 pha)
Đảm bảo dây dẫn và aptomat phù hợp công suất
3.5. Kiểm tra và bảo dưỡng các bộ phận cơ khí bên trong
Kiểm tra piston, xéc măng, vòng bi
Thay thế nếu mòn quá mức
Bảo dưỡng định kỳ để duy trì hiệu suất nén
3.6. Kiểm tra van và đường dẫn khí tránh hiện tượng khí dội ngược
Tháo kiểm tra van một chiều
Làm sạch hoặc thay mới nếu van không kín
Đảm bảo chiều khí lưu thông đúng thiết kế
4. Lưu ý khi sử dụng để tránh máy nén khí lên hơi chậm
Bảo dưỡng định kỳ theo số giờ chạy
Vệ sinh lọc gió thường xuyên
Không vận hành máy quá tải
Sử dụng nguồn điện ổn định, đúng chuẩn
Chọn công suất máy phù hợp nhu cầu sử dụng thực tế
Kết luận: Máy nén khí lên hơi chậm là lỗi phổ biến nhưng hoàn toàn có thể xử lý nhanh nếu xác định đúng nguyên nhân. Việc kiểm tra định kỳ, sử dụng đúng kỹ thuật không chỉ giúp máy hoạt động ổn định mà còn kéo dài tuổi thọ và tiết kiệm chi phí sửa chữa.